Mar 01, 2021 Last Updated 5:18 PM, Feb 28, 2021

Γνωρίζατε ότι οι μαύρες πλαστικές συσκευασίες δεν ανακυκλώνονται επειδή δεν τις αναγνωρίζουν οι οπτικοί διαχωριστές στις μονάδες ανακύκλωσης;

Η περιβαλλοντική οργάνωση WWF δημιούργησε έναν χρήσιμο «Οδηγό πλαστικών», με τον οποίο καταρρίπτει πολλούς μύθους και διασαφηνίζει «θολά» σημεία γύρω από τις δυνατότητες ανακύκλωσης των πλαστικών προϊόντων. Ο oδηγός περιλαμβάνει σχεδόν 150 πλαστικές συσκευασίες και προϊόντα καθημερινής χρήσης, από συσκευασίες αναψυκτικών, τυριών και φρούτων έως απορρυπαντικών, καθαριστικών αλλά και προϊόντων ατομικής περιποίησης.

Ας δούμε μερικές από τις πιο ενδιαφέρουσες  περιπτώσεις:

Φρούτα και λαχανικά. Οι περισσότερες συσκευασίες που χρησιμοποιούνται είναι δύσκολο ή πολύ δύσκολο να ανακυκλωθούν στην πράξη. Για παράδειγμα, δίχτυα με πατάτες, σελοφάν στο οποίο είναι τυλιγμένα λαχανικά, σακουλάκια από έτοιμες σαλάτες καταλήγουν λόγω μικρού μεγέθους στο υπόλειμμα της ανακύκλωσης. Ειδικά για τα μαύρα κουτιά για τρόφιμα, δεν ανακυκλώνονται γιατί δεν τα αναγνωρίζουν τα μηχανήματα οπτικού διαχωρισμού στα κέντρα διαλογής.

Γαλακτοκομικά. Κεσεδάκια, μπουκάλια, αυγοθήκες και συσκευασίες τύπου τετραπάκ, όλα ανακυκλώνονται. Δεν ανακυκλώνονται τυχόν αλουμινένια σφραγίσματα. Χάρτινες συσκευασίες από βούτυρο ή μαργαρίνη και συσκευασίες έτοιμων ζωμών δεν ανακυκλώνονται.

Κρέας και ψάρι. Ολες οι μαλακές πλαστικές συσκευασίες πρέπει να πετιούνται στα σκουπίδια, καθώς για διάφορους λόγους ανακυκλώνονται δύσκολα ή καθόλου. Εξαίρεση, μόνο τα διάφανα πλαστικά κουτιά.

Τυριά και αλλαντικά. Ισχύει ο ίδιος κανόνας. Οι σκληρές πλαστικές συσκευασίες ανακυκλώνονται ευκολότερα. Ωστόσο, και οι πλαστικές σακούλες (λ.χ. τριμμένο τυρί, ζαμπόν σε φέτες, λουκάνικα κ.λπ.) πρέπει να οδηγούνται στον μπλε κάδο.

Πρωινό/ροφήματα. Μαλακές συσκευασίες από δημητριακά, μπισκότα, κράκερ, πατατάκια/γαριδάκια κ.λπ. είναι δύσκολο να ανακυκλωθούν και πρέπει να πετιούνται στα κοινά σκουπίδια.

Τυποποιημένα τρόφιμα. Πλαστικά μπουκάλια (λ.χ. λάδι, μουστάρδα, αλάτι) ανακυκλώνονται. Αντίθετα, δεν ανακυκλώνονται, ελλείψει αγοραστών του υλικού, οι συσκευασίες από ζυμαρικά, όσπρια, ρύζι, ψωμί για τοστ, αρτοσκευάσματα.

Καθαριστικά/είδη σπιτιού. Ολα τα σκληρά πλαστικά ανακυκλώνονται. Στα κοινά σκουπίδια, συσκευασίες από χαρτοπετσέτες, παγοκυψέλες, πλαστικά γάντια. Δεν ανακυκλώνονται κουβάδες, φαράσια, κρεμάστρες, αναπτήρες, οδοντόβουρτσες, στιλό, σχολικές τσάντες, παγούρια, καλαμάκια, σκεύη μιας χρήσης, πλαστικά παιχνίδια, παντόφλες.

Περισσότεροι από 50.000 τόνοι διαρροής πλαστικών στη Μεσόγειο θα μπορούσαν να αποφευχθούν κάθε χρόνο εάν η διαχείριση των αποβλήτων μεταξύ των κρατών επρόκειτο να βελτιωθεί στα παγκόσμια πρότυπα βέλτιστων πρακτικών.

Μία νέα έκθεση του Διεθνούς Ένωσης για την Προστασία της Φύσης (IUCN) διαπιστώνει ότι περίπου 229.000 τόνοι πλαστικών διαρρέουν στη Μεσόγειο θάλασσα κάθε χρόνο, ποσότητα που ισοδυναμεί με περισσότερα από 500 κοντέινερ ημερησίως. Μάλιστα, η έκθεση εκτιμά ότι περισσότεροι από ένα εκατομμύριο τόνοι πλαστικών έχουν ήδη συσσωρευτεί μέχρι σήμερα στη Μεσόγειο. Όπως τονίζει η οργάνωση, εάν δεν ληφθούν σημαντικά μέτρα για την αντιμετώπιση της κακής διαχείρισης αποβλήτων, που αποτελεί και τη βασική αιτία της θαλάσσιας μόλυνσης, αυτή η ποσότητα αναμένεται να διπλασιαστεί κατ' ελάχιστον έως το 2040.

Με βάση τη συλλογή δεδομένων από μελέτες στο πεδίο, η έκθεση, με τίτλο «Mare Plasticum: The Mediterranean», που πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με την Environmental Action, διαπιστώνει ότι οι ροές προέρχονται από 33 χώρες γύρω από τη λεκάνη της Μεσογείου. Επισημαίνει, μάλιστα, ότι τα μακρο-πλαστικά που προκύπτουν από την κακή διαχείριση αποβλήτων αποτελούν το 94% της συνολικής διαρροής πλαστικών. Αφού βυθιστεί στη θάλασσα, το πλαστικό διασπάται κυρίως σε ιζήματα με τη μορφή μικροπλαστικών, δηλαδή σε σωματίδια μικρότερα από 5 mm.

«Η πλαστική ρύπανση μπορεί να προκαλέσει μακροχρόνιες βλάβες τόσο στα χερσαία όσο και τα θαλάσσια οικοσυστήματα και τη βιοποικιλότητα. Τα θαλάσσια ζώα μπορεί να μπλέκονται ή να καταπίνουν πλαστικά απορρίμματα και τελικά να πεθαίνουν από την εξάντληση και την πείνα. Επιπλέον, τα πλαστικά απόβλητα απελευθερώνουν χημικές ουσίες, οι οποίες μπορεί να είναι επιβλαβείς τόσο για τα οικοσυστήματα όσο και για την ανθρώπινη υγεία, ειδικά σε μία ημίκλειστη θάλασσα, όπως η Μεσόγειος», δήλωσε η διευθύντρια του IUCN Global Marine and Polar Program, Minna Epps.Η κ. Epps ανέφερε, κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου, πως «με βάση την έκθεση, καθίσταται σαφές ότι τα τρέχοντα αλλά και τα ήδη προγραμματισμένα μέτρα δεν αρκούν για τη μείωση της διαρροής πλαστικών και την αποτροπή των συνεπειών».

Ειδικότερα, πάντα σύμφωνα με τα στοιχεία που ήρθαν στο φως της δημοσιότητας, η Αίγυπτος (περίπου 74.000 τόνοι/έτος), η Ιταλία (34.000 τόνοι/έτος) και η Τουρκία (24.000 τόνοι/έτος) είναι οι χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά διαρροής πλαστικών στη Μεσόγειο, κυρίως λόγω των μεγάλων ποσοτήτων κακοδιαχειριζόμενων αποβλήτων αλλά και λόγω των μεγάλων παράκτιων πληθυσμών τους. Κατά κεφαλήν, ωστόσο, το Μαυροβούνιο (8 κιλά/έτος/άτομο), η Αλβανία, η Βοσνία και Ερζεγοβίνη και η Βόρεια Μακεδονία (το καθένα συμβάλλει περίπου 3 κιλά/έτος/άτομο) έχουν τα υψηλότερα επίπεδα διαρροής.

Σημειώνεται, ότι η Ελλάδα, βρίσκεται ένατη από το τέλος ανάμεσα στις 33 χώρες της Μεσογείου όσον αφορά τις διαρροές πλαστικών στη θάλασσα, τέταρτη από το τέλος σε κατά κεφαλήν διαρροές (πολύ λιγότερο από ένα κιλό κατά άτομο), ενώ έχοντας τη μεγαλύτερη ακτογραμμή κατέχει την πρωτιά σε καθαρισμούς ακτών και θαλασσών.Όσον αφορά τα πρωτογενή μικροπλαστικά - πλαστικά που εισέρχονται στους ωκεανούς με τη μορφή μικρών σωματιδίων, σε αντίθεση με τα μεγαλύτερα πλαστικά απορρίμματα που αποικοδομούνται στο νερό - η ροή πλαστικών στη Μεσόγειο εκτιμάται σε 13.000 τόνους ανά έτος.

Επίσης, η σκόνη των ελαστικών είναι η μεγαλύτερη πηγή διαρροής (53%), ενώ ακολουθούν η μόλυνση από υφάσματα (33%), μικροσφαιρίδια των καλλυντικών (12%) και σωματίδια του κύκλου παραγωγής (2%). Επιπλέον, με βάση την προβλεπόμενη ετήσια αύξηση της παγκόσμιας παραγωγής πλαστικών κατά 4%, η έκθεση παρουσιάζει διαφορετικά σενάρια διαρροής και αξιολογεί βασικές δράσεις που θα μπορούσαν να συμβάλουν στη μείωση των ροών πλαστικών στη Μεσόγειο τα επόμενα 20 χρόνια. Διαπιστώνει, δε, ότι σύμφωνα με το business as usual σενάριο η ετήσια διαρροή θα φτάσει τους 500.000 τόνους ετησίως έως το 2040 και υπογραμμίζει πως θα απαιτηθούν φιλόδοξες παρεμβάσεις πέρα από τις τρέχουσες δεσμεύσεις για τη μείωση της ροής πλαστικών στη θάλασσα.

«Οι κυβερνήσεις, ο ιδιωτικός τομέας, τα ερευνητικά ιδρύματα και άλλοι κλάδοι, αλλά και οι καταναλωτές πρέπει να συνεργαστούν για τον επανασχεδιασμό των διαδικασιών και των αλυσίδων εφοδιασμού. Να επενδύσουν στην καινοτομία και να υιοθετήσουν πρότυπα βιώσιμης κατανάλωσης, καθώς επίσης και βελτιωμένες πρακτικές διαχείρισης αποβλήτων, προκειμένου να κλείσουν αυτή την "πλαστική κάνουλα"», τόνισε δήλωσε ο διευθυντής του Κέντρου Μεσογειακής Συνεργασίας του IUCN, Antonio Troya.

Η βελτίωση της διαχείρισης αποβλήτων, αρχής γεννωμένης από τη συλλογή αποβλήτων, προσφέρει τις μεγαλύτερες δυνατότητες να μειωθεί η διαρροή πλαστικών με την πάροδο του χρόνου, σύμφωνα με την έκθεση.Μάλιστα, η έκθεση διαπιστώνει ότι περισσότεροι από 50.000 τόνοι διαρροής πλαστικών στη Μεσόγειο θα μπορούσαν να αποφευχθούν κάθε χρόνο εάν η διαχείριση των αποβλήτων μεταξύ των κρατών επρόκειτο να βελτιωθεί στα παγκόσμια πρότυπα βέλτιστων πρακτικών. Επιπλέον, η έκθεση επισημαίνει ότι οι απαγορεύσεις αλλά και η κατάργηση πλαστικών μπορούν να αποτελέσουν αποτελεσματικές παρεμβάσεις εάν εφαρμοστούν ευρέως. Για παράδειγμα, εκτιμά ότι η καθολική απαγόρευση της πλαστικής σακούλας στη λεκάνη της Μεσογείου θα μείωνε περαιτέρω τη διαρροή πλαστικών κατά περίπου 50.000 τόνους ετησίως. Τέλος, σημειώνεται ότι η έκδοση της έκθεσης υποστηρίχθηκε από το Ίδρυμα Mava.

Κατατέθηκε στη Βουλή το νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος με το οποίο ενσωματώνεται η Οδηγία (ΕΕ) 2019/904 σχετικά με τη μείωση των επιπτώσεων ορισμένων πλαστικών προϊόντων στο περιβάλλον.

Όπως αναφέρεται στη σχετική έκθεση του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους:

(α) εναρμονίζεται η εθνική νομοθεσία προς την ενωσιακή

(β) θεσπίζονται μέτρα πρόληψης και μείωσης του αντίκτυπου ορισμένων πλαστικών προϊόντων στο περιβάλλον (ιδιαίτερα στο υδάτινο περιβάλλον) και την ανθρώπινη υγεία και

(γ) προωθείται η μετάβαση στην κυκλική οικονομία μέσω καινοτόμων και βιώσιμων επιχειρηματικών μοντέλων, προϊόντων και υλικών.

Το νομοσχέδιο εισάγεται στην αρμόδια Επιτροπή, προς επεξεργασία, την ερχόμενη Τρίτη.

«Το νομοσχέδιο για την απόσυρση των Πλαστικών Μιας Χρήσης έρχεται να αλλάξει συνήθειες της καθημερινότητάς μας. Πολιτεία, αγορά και πολίτες καλούμαστε να βγάλουμε από την καθημερινότητά μας πλαστικά μίας χρήσης επιζήμια για το Περιβάλλον, όπως πλαστικά προϊόντα που δεν μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν ή να ανακυκλωθούν, αλλά και τα οποία δημιουργούν το πρόβλημα της πλαστικής ρύπανσης στις θάλασσές μας», δήλωσε σχετικά ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Κωστής Χατζηδάκης.Τι προβλέπει το νομοσχέδιο:Κατάργηση Πλαστικών Μιας Χρήσης από τον Ιούλιο του 2021
Στο Δημόσιο από τον Ιανουάριο του 2021
Με το εν λόγω νομοσχέδιο απαγορεύεται από τον Ιούλιο του 2021 η διάθεση στην αγορά 10 πλαστικών προϊόντων μιας χρήσης.

Πρόκειται για τα εξής πλαστικά προϊόντα:

* μαχαιροπίρουνα,

* πιάτα,

* καλαμάκια,

* περιέκτες από φελιζόλ

* κυπελάκια ποτών από φελιζόλ,

* περιέκτες τροφίμων από φελιζόλ,

* αναδευτήρες ποτών,

* μπατονέτες,* στηρίγματα για μπαλόνια,* καθώς και πάσης φύσεως προϊόντα που διασπώνται σε μικροπλαστικά (οξοδιασπώμενα πλαστικά).

Στόχος της απαγόρευσης σε αυτά τα πλαστικά προϊόντα είναι η μείωση της κατανάλωσης σε πλαστικά ποτήρια και πλαστικούς περιέκτες τροφίμων κατά 30% μέχρι το 2024 και κατά 60% μέχρι το 2026. Για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος, προβλέπεται:

Ο επανασχεδιασμός των προϊόντων με οικολογικό πρόσημο. Ειδικότερα, τίθεται υποχρεωτικός στόχος χωριστής συλλογής των πλαστικών μπουκαλιών κατά 77% το 2025 και κατά 90% το 2029.
Για όσα προϊόντα απαγορεύονται, ορίζονται με ΚΥΑ εναλλακτικές λύσεις, ενώ η απαγόρευση αυτών ξεκινά 6 μήνες νωρίτερα για τον δημόσιο τομέα. Όλα τα καπάκια θα πρέπει να είναι προσαρτημένα στα μπουκάλια τους μέχρι το 2024, ενώ τα πλαστικά μπουκάλια θα πρέπει να κατασκευάζονται από 25% ανακυκλωμένο περιεχόμενο το 2025 και από 35% αντίστοιχα το 2030. Για να διασφαλισθεί ότι όλοι συμμορφώνονται με τις νέες απαιτήσεις για το ανακυκλωμένο περιεχόμενο εισάγεται το Ευρωπαϊκό πρότυπο ΕΝ 15343.

Παρέχεται ταυτόχρονα το κίνητρο στους παραγωγούς των προϊόντων αυτών να μειώνονται οι υποχρεωτικές τους εισφορές στα συστήματα ανακύκλωσης, όσο περισσότερο ανακυκλωμένο περιεχόμενο έχουν στα προϊόντας τους (eco-modulation).Εισάγονται νέες απαιτήσεις σήμανσης από τον Ιούλιο του 2021, αναφορικά με τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις συγκεκριμένων προϊόντων. Τα προϊόντα αυτά είναι τα πλαστικά ποτήρια, τα υγρά μαντηλάκια, τα είδη προσωπικής υγιεινής και τα καπνικά προϊόντα.

Θεσπίζονται έως τον Ιανουάριο του 2023 συστήματα διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού για δύο νέες ομάδες προϊόντων όπως τα καπνικά προϊόντα και τα αλιευτικά εργαλεία, καθώς και άλλες 8 κατηγορίες προϊόντων (κυπελάκια ποτών, περιέκτες τροφίμων, περιέκτες ποτών, πακέτα και περιτυλίγματα, λεπτές σακούλες μεταφοράς, υγρά μαντηλάκια και μπαλόνια). Τα συστήματα διευρυμένης ευθύνης παραγωγού θα είναι υπεύθυνα για τη διαχείριση και για τον καθαρισμό των κοινόχρηστων χώρων και ακτών από τα απόβλητα των προϊόντων αυτών.

Έρχεται το τέλος των πλαστικών μίας χρήσης συνεπώς έρχονται αλλαγές μετά τα σούπερ μάρκετ και στις καφετέριες.
Επανάσταση στα καφέ όλης της χώρας καθώς θα πηγαίνεις με δικό σου θερμός για να αγοράσεις καφέ. Σύμφωνα με τον νέο νόμο από 1η Ιανουαρίου του 2022 θα επιβάλλεται περιβαλλοντικό τέλος στα πλαστικά  ποτήρια και στα καπάκια τους. Το τέλος έχει ύψος 0,05 ευρώ και θα επιβάλλεται χωριστά για το ποτήρι ή τον περίεκτη και το καπάκι του.
 
Το τέλος σε όλα τα πλαστικά ποτήρια φέρνει αλλαγές σε όλα τα καφέ. Σύμφωνα με πληροφορίες, όσοι δεν θέλουν να πληρώσουν το τέλος, ο νόμος υποχρεώνει τα καταστήματα καφέ και φαγητού να εξυπηρετούν τον πελάτη στα επαναχρησιμοποιούμενα σκεύη που φέρει ο ίδιος. Στο ίδιο νόμο προβλέπεται η κατάργηση πώλησης πλαστικών μίας χρήσης από τα καταστήματα σε λιγότερο από ένα χρόνο από σήμερα ( 3 Ιουλίου του 2021). Ανάμεσα στα προϊόντα που καταργούνται είναι τα πλαστικά μαχαιροπίρουνα μίας χρήσης, τα πιάτα, τα καλαμάκια, τα τάπερ μίας χρήσης, το πλαστικό στις μπατονέτες, ακόμη και τα πλαστικά στηρίγματα μπαλονιών.
 
Τέλος από το 2023 οι εταιρείες που πωλούν νερό και αναψυκτικά μέσω καταστημάτων θα πρέπει να δημιουργήσουν σύστημα επιστροφής των συσκευασιών όπου ο πελάτης είτε θα λαμβάνει χρήματα για τις συσκευασίες που επιστρέφει είτε κάποια έκπτωση για τις επόμενες αγορές του.